Peqqinnissaqarfik imminut napatittoq isumassuisorlu

QINEQQUSAARNERMI PROGRAMMI

Piffissami kingullermi peqqinnissap oqallisigineqarnerata COVID-19-imut tunngatinneqarnera avaqqussinnaanngilarput. Demokraatinit akisussaaffimmik tigusilluta iliuusissamut COVID-19-ip nunatsinnit ingalassimaniarnissaanut iluatsilluartumut siuttuusimanerput tulluusimaarutigaarput. Puigussanngilarpulli peqqinnissaqarfiup iluani pitsaasunik allanik aamma pisoqarmat. Kræftimut katsorsartinnissamut periarfissat pitsaanerulersimapput, aamma meeqqat kigutimik narlorsartinnissannut periarfissaat eqquteqqipparput.

Tamatuma saniatigut inooriaatsip nassatarisaanik nappaatit pitsaaliorneqarnissaannut katsorsarneqarnissaannullu suliniummik annertuumik pilersitsinissamut aqqutissiueqataasimanerput aamma tulluusimaarutigaarput (Steno Diabetes Center), ilisimatusarneq katsorsaanerlu illorsuassami katersorlugit suliarineqartalissallutik. Taamaaliornikkut nappaateqalersartut amerliartornerat unitsissinnaavarput innuttaasullu ataasiakkaat anigorsinnaanngisaminnik nappaatimik atornissaanik ilinniarnissaannut periarfissaat pitsaanerulersillugit, nappaateqaraluartillu pitsaasumik sivisuumillu inuuneqarlutik. Innuttaasut inooriaatsip nassatarisaanik nappaatillit ukiut tulliuttut qulit ingerlanerini 10.000-it missaannik amerlinissaat missiliorneqarpoq, taamaammat suliniut aallartisarneqartoq pingaaruteqarpoq.

Utoqqaat ukiuni aggersuni amerliartuinnassapput taamaattumillu peqqinnissaqarfik tatineqaraluttuinnartussaavoq. Taamaammat pissutsit pitsanngorsartuarnissaat katsorsaasarnerillu pitsanngorsarnissaat pingaaruteqarluinnarpoq. Napparsimasortavut katsorsarneqartariaqartullu inuiaqatigiittut isumagisinnaasariaqarpagut. Peqqinnissaq pillugu ataatsimiititaliarsuup inassuteqaatiminik saqqummiussinissaa Demokraatinit qilanaarivarput, maannangaarli oqaatigisinnaalereerparput peqqinnissaqarfimmi sulisunik amerlanerusunik ilinniartitsinissaq pisariaqassasoq. Tamannalu nakorsanut peqqissaasunullu atuuppoq. Oqaatigeqqittariaqarparpullu suliaq meeqqat atuarfianni aallartinneqartariaqarmat – pinngortitalerinermik sammiveqartumik ilinniartitsissutit ukkatarinerusariaqarpagut, amerlanerusut peqqinnissamut soqutiginnilersikkumallugit.

Tamatuma saniatigut pingaaruteqarpoq sulisussarsiortarnerup sulisullu pigiinnarnissaannik ukkataqarnikkut peqqinnissaqarfimmik imminut napatinnerusumik aalaakkaanerusumillu pilersitsinissarput. Atorfininnermi atorfeqarunnaarnermilu angalanernut aningaasanik atuivallaarpugut, tamannami pissutigalugu uninngasut paarineqartarnerinut isumassorneqartarnerinullu aningaasat ikinnerulersarput. Taamaammat Danmarkip Nunallu avannarliit avataanni nunanit allanit sulisussarsiornissaq aamma ukkatarisariaqarparput, taamaaliornikkut inuttaasunut toqqissimanermik pilersitsisussamik, sulisut aalajangersimasumik atorfillit oqilisaannissaannik taamatullu aamma peqqinnissakkut neqeroorutinut nukinnik amerlanerusunik pilersitsilluta atajuartitsinerunissaq qulakkeersinnaavarput.

Aamma Peqqinnissaqarfimmi pingaarnersiuinerit sukangasumik ingerlattariaqarpagut. Aningaasammi amerlavallaartut allaffissornermut ullumikkut atorneqartarput. Pingaarnersiuinermik aaqqissuusseqqinniarpugut aningaasat sunniuteqartumik malugineqarsinnaasumillu atorneqartussanngorlugit. Isumassuinermik suliaqartut, nappaammik eqqugaatilluta ikiortigisassagut ukkatarinerusariaqarpugut.

Tamatta nappaammik eqqugaasinnaavugut, ilimaginngeqqissaakkatsinnillu napparsimalersinnaavugut. Taamaammat pingaaruteqarpoq eqqugaatilluta uatsinnik asasatsinnillu isumaginnissinnaasumik peqqinnissaqarfeqarnissarput. Peqqinnissaqarfiup ingerlalluartup tamatta toqqissisimalluta saaffiginnissinnaanerput pisariaqartitatsinnillu paarineqarlutalu katsorsarneqarnissarput qulakkiigassarivaa. Nakorsat peqqissaasullu nakorsiartunut attaveqarnerminnik pingaarnersiuinerunissaat tamatumani pisariaqarpoq, allaffissornikkullu suliassatik salliutinnginnerusariaqarlugit. Oqimaqaatigiissitsiniarneq oqimaattuuvoq, Peqqinnissaqarfimmulli aningaasaliisaqattaarneq iluaqutissartaqanngilaq. Aningaasat eqqortumik atorneqarnissaat ukkatarinerusariaqarparput.

Aningaasammi eqqortumik atorutsigit peqqinnissaqarfik akisunerulersinngikkaluarlugu pitsaanerusoq pigilersinnaavarput.

Taamatullu oqareerluta, innuttaasutut aamma eqqaamassavarput peqqinnissaqarfiup pitsaanerulersinnissaanut aamma uagut nammineerluta annertuumik iliuuseqarsinnaagatta. Siullertullu ulluinnarni inuunerput aaqqissuussinnaavarput inooriaaseqarluta peqqinnissaqarfimmut attaveqarnerput minnerpaaffimmiitittussanngorlugu. Inooriaatsip nassatarisaanik nappaatinik pitsaaliuisinnaanitta annertusineratigut Peqqinnissaqarfiup tatisimaneqarnera aamma annikillissaaq. Pujortartartut ikilisinnissaat, pualavallaartut ikilisinnissaat imigassamillu atuinermut atatillugu ajornartorsiuteqartut ikilinissaat qulakkeertariaqarparput. Tassanilu tamatta inuttut akisussaaffeqarpugut. Tamatta immikkut peqqinnartunik nerinerusariaqarpugut, pujortassaarluta timigissarnerulerlutalu.

Demokraatillu tamatumani timersorneq kajumissutsiminnillu peqatigiiffilerisut inooriaatsip nassatarisaanik nappaatinik pitsaaliuinermut sakkussatut immaqa pingaarnerpaatut isigaat. Timigissartalernissaq ajornakusoorsinnaavoq, peqatigiinnerli ataqatigiinnerlu timersoqatigiiffinni nassaarineqarsinnaasoq amerlanerusut timigissartalernissaannut aqqutissaasinnaavoq. Timersornermut amerlanerusunik aningaasaliisoqarnissaa Demokraatit qinigaaffimmi qaangiuttumi qulakkeerpaat, suliaqarfiullu pingaartillugu suliniuteqarfiginissaa ingerlatiinnassavarput. Kalaallit Nunaanni Timersoqatigiit Kattuffiata 2030-mi nunarsuarmi timimik aalatitsinerpaanissatsinnik anguniagaa isumaqatigisupilussuuarput. Tamatuma saniatigut aamma pingaaruteqarpoq eqqaamassallugu alliartornermi timersortarneq peqatigiiffinnullu akuuneq inuunerup ingerlanerani nassatarissallugu pitsaalluinnartuummat, ilinniagaqarnermi kingornalu suliffeqalernermi.

Ima iliorniarpugut
– Pitsaaliuinermut timersornermullu tunngassuteqartut tamaasa naalakkersuisoqarfimmut ataatsimut katersorniarpagut. Tamannalu peqqinnissamut, timersornermut isumaginninnikkullu pitsaaliuinermik suliniutinut atuuppoq. Pitsaaliuinermut timersornermullu Naalakkersuisoqarfimmik taaguuteqarsinnaavoq. Tamatumunngalu peqatigitillugu timersornernut kikkunnit tamanit ingerlanneqartunut pillammannillu ingerlanneqartunut tapiissutit amerlineqassapput. Tamanna piffissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu imminut aningaasalersortunngussaaq, innuttaasut peqqinnerulissammata inooriaatsillu nassatarisaanik nappaatit taamaalillutik aamma ikilisinneqassammata.

– Inooriaatsip nassatarisaanik nappaatinik pitsaaliuineq annertusarneqassaaq timigissartarneq, nerisaqarneq, pujortartarneq imigassartortarnerlu pillugit siunnerfilimmik paasissutissiinikkut.

– Sikaratsit saniatigut ”peqqinnarnerusunik” allanik qinigassaqarnissaa qulakkeerlugu, soorlu assersuutigalugu sunoorsit. Sunoorsit peqqissutsimut pitsaasuunngillat, sikaratsiniilli pujortagassanillu nioqqutinit allanit pitsaanerujussuupput. Sikaratsit saniatigut qinigassanut allanut, soorlu assersuutigalugu sunoorsinut, akitsuutit taamaammat apparneqartariaqarput.

– Timersoqatigiiffiit kajumissutsimik ingerlanneqartut pitsaanerusunik atugassaqartinneqassapput, tassuunalu nunarput tamakkerlugu timersuutinik ingerlatsisoqarsinnaaneranut sinaakkutissat pitsaanerpaat pilersinneqarlutik.

– Peqqissaasutut ilinniartitaanerup pilerinartuarnissaa qulakkeerlugu, inuiaqatigiittut suliassaqarfimmi tassani sulisussanik immitsinnut pilersorsinnaanngorniassagatta.

– Aningaasat napparsimasoq malissavaat, napparsimasut ataasiakkaat Namminersorlutik Oqartussanit tapiiffigineqarlutik nammineq akiliuteqarnermikkut nunani allani suliaritissinnaanngortillugit. Taamaaliornikkut utaqqisut ikilisinneqassapput Namminersorlutik Oqartussanut amerlanerusunik aningaasartuutaanngitsumik.

– Nammineerluni peqqinnissamut sillimmasernissaq pilerinartunngortissavarput. Tamanna inuinnarnut suliffeqarfinnullu sulisuminnut peqqinnissamut sillimmaseerusuttunut assigiimmik atuuppoq. Nammineerluni peqqinnissamut sillimmasiinerit utaqqisut ikilisinneqarnissaannut iluaqutaassapput, aamma napparsimasut ajoqusersimasulluunniit suliffeqarnermut sukkanerusumik utersinnaanngortissavaat.

– Peqqinnissaqarfimmut sulisussarsiortarnermi tunngavissap annertusarnissaa sulissutigissavarput, Danmark nunallu avannarliit sinneri kisiisa ukkatariunnaarlugit.

– Nakorsartittut naammagittaalliuteqarnissamut aaqqissuussiffigineqarnerinut inatsit nutaaq naammassissavarput.